Ολοένα και περισσότερα δεδομένα γίνονται γνωστά σχετικά με την ακμή και τους μηχανισμούς που την προκαλούν. Η ερευνητική γνώση που έχουμε πλέον τα τελευταία χρόνια έχει αναδείξει τη διάσταση του προβλήματος της ακμής σαν ένα ζήτημα διαταραχής της μικροχλωρίδας και του μικροβιώματος του δέρματος.

Σαν ανθρώπινη μικροχλωρίδα (human microbiota) ορίζουμε τον πληθυσμό των μικροοργανισμών που «συμβιώνουν» με τον οργανισμό μας και υπάρχει σε διάφορα μέρη του σώματος (δέρμα, πεπτικό σύστημα, μύτη, στόμα, μήτρα, υγρά σώματος) . Το μικροβίωμα (human microbioma) είναι ειδικά το σύνολο των γονιδίων  των μικροοργανισμών αυτών και η επίδρασή του στον οργανισμό είναι πεδίο εντατικής έρευνας. Τα τελευταία χρόνια γίνεται μια μεγάλη προσπάθεια καταγραφής του ανθρωπίνου μικροβιώματος. Κι αυτό γιατί η μικροχλωρίδα και το μικροβίωμα  φαίνεται ότι έχουν  σημαντικό ρυθμιστικό ρόλο (δείτε ενδεικτικά εδώ), ενώ αλλαγές στη σύνθεσή τους  ενοχοποιούνται για πολλές παθολογικές καταστάσεις. Πλέον το μικροβίωμα θεωρείται στόχος θεραπευτικών παρεμβάσεων με προβιοτικά ή αντιβιοτικές θεραπείες για διάφορα νοσήματα και καταστάσεις.

Ποιος ο ρόλος του μικροβιώματος στην εμφάνιση ακμής;

Ήταν επομένως φυσικό η έρευνα να στραφεί και στη σημασία της μικροχλωρίδας στην παθογένεση δερματικών παθήσεων όπως η ακμή. Στο φυσιολογικό δέρμα η μικροχλωρίδα είναι ένα σύνολο κυρίως από βακτήρια όπως Ακτινοβακτήρια, Πρωτεοβακτήρια, Ευβακτήρια, Βακτηροειδή καθώς και πληθυσμούς μυκήτων, ιών, παρασίτων. Οι μικροοργανισμοί αυτοί κατοικούν πάνω και μέσα στο δέρμα και τους αδένες του. Το μικροβίωμα του δέρματος επιτελεί ένα πολυδιάστατο αμυντικό, ρυθμιστικό, ανοσολογικό ρόλο και το χαρακτηρίζει μια μεγάλη ποικιλομορφία. Αντίθετα σε παθολογικές καταστάσεις του δέρματος βλέπουμε να κυριαρχεί «δικτατορικά» μόνο λίγοι πληθυσμοί, μια «ολιγαρχία μικροβίων».

Είναι από πολλά χρόνια γνωστός ο ρόλος ενός μικροβίου, του Propiobacterium Acnes στον μηχανισμό δημιουργίας της ακμής. Το μικρόβιο αυτό αγαπά να διεισδύει υπό κατάλληλες συνθήκες εντός του δέρματος στους σμηγματογόνους αδένες και να τους εποικίζει. Εκεί αλληλεπιδρά με την άμυνα του οργανισμού και πυροδοτεί μια «αντίδραση»  που βλέπουμε σαν φλεγμονή με τη μορφή σπυριών και κυστών. Συνεπώς το Propiobacterium Acnes είναι ένας βασικός παίχτης στη μετεξέλιξη της ακμής στο φλεγμονώδες στάδιο.

Νεότερες γνώσεις για το μικροβίωμα και την ακμή

Ωστόσο έχουμε ενδείξεις ότι στην εμφάνιση της ακμής παίζει ρόλο και μια γενικότερη αλλαγή στη μικροχλωρίδα (1). Έρευνες έδειξαν ότι στο ακνεϊκό δέρμα αυξάνονται πολύ οι πληθυσμοί των Πρωτεοβακτηρίων και των Ευβακτηρίων ενώ ελαττώνονται πολύ τα ακτινοβακτήρια. Κύριος εκπρόσωπος του φύλου των Ευβακτηρίων είναι οι Σταφυλόκοκκοι.  Οι Σταφυλόκοκκοι στο ακνεϊκό δέρμα είναι ανιχνεύσιμοι κυρίως στους φαγέσωρες («μαύρους πόρους») και τα σπυριά. Από την άλλη μπορεί ο συνολικός πληθυσμός των Ακτινοβακτηρίων εμφανίζει μείωση όμως από αυτά είναι κυρίαρχο το Propiobacterium Acnes.  Αυτό «κρύβεται» στο ασφαλές αναερόβιο περιβάλλον του σμηγματογόνου αδένα. Οι Σταφυλόκοκκοι αλληλοεπιδρούν με τους πληθυσμούς  P. Acnes στην επιφάνεια του δέρματος μέσω πρωτεϊνών-σημάτων πυροδοτώντας μια ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού μας σε τοπικό επίπεδο.

Και οι δύο πληθυσμοί εμφανίζουν αύξηση σε βάρος της υπόλοιπης μικροχλωρίδας και παράγουν πρωτεΐνες-σήματα. Αυτές πηγαίνουν στα κερατινοκύτταρα του δέρματος και πυροδοτούν το «χτύπημα του συναγερμού». Ο «συναγερμός» είναι η παραγωγή παραγόντων φλεγμονής (κυτοκινών). Αυτές καλούν τους «στρατιώτες» του οργανισμού (τα κύτταρα άμυνας) να πέσουν στη μάχη εναντίον των μικροβίων. Το αποτέλεσμα αυτών των μικροσκοπικών διεργασιών το βλέπουμε  σαν κόκκινο ευαίσθητο δέρμα με σπυριά, οζίδια και κύστες που κάνουν εμφάνιση γύρω από τους προσβεβλημένους σμηγματογόνους αδένες. Το πύο που βλέπουμε είναι το αποτέλεσμα αυτής της μάχης ανάμεσα τους «κακούς» πληθυσμούς της μικροχλωρίδας και τα κύτταρα άμυνας του οργανισμού.

Μικροβίωμα εντέρου και ακμή. Μια νέα προσέγγιση

Όπως έχουμε ξαναδιαβάσει το μικροβίωμα του εντέρου συγκεντρώνει το ενδιαφέρον των ερευνητών καθώς φαίνεται πως παίζει μεγάλο ρόλο σε μια σειρά παθήσεων (ενδεικτικά εδώ). Στη δική μας περίπτωση θα επικεντρώσουμε στο λεγόμενο άξονα εντέρου-δέρματος (2). Υπάρχουν λοιπόν αποδείξεις για μια αμφίδρομη επικοινωνία μεταξύ της μικροχλωρίδας του εντέρου και του δέρματος. Πιο συγκεκριμένα στην ακμή υπάρχει «συνομιλία» μέσω ενός καναλιού επικοινωνίας (του mTOR μονοπατιού) που προάγει την υπερπαραγωγή σμήγματος στο δέρμα και αλλαγές στη σύνθεση της μικροχλωρίδας του δέρματος (3). Αυτή η συνομιλία βρίσκει ευνοϊκό έδαφος από την αλλαγή στη μικροχλωρίδα του εντέρου λόγω της πλούσιας σε υδατάνθρακες και υψηλού γλυκαιμικού δείκτη διατροφής.

Ισορροπία στο μικροβίωμα και θεραπεία ακμής

Ο δερματολόγος έχοντας πλέον αντίληψη για την προστασία και αποκατάσταση της ισορροπίας του μικροβιώματος στην ακμή έχει αλλάξει την προσέγγιση του ασθενούς με ακμή. Κατ’ αρχήν η διατήρηση της διαταραχής της ισορροπίας του μικροβιώματος και η «απάντηση» του ανοσοποιητικού συστήματος έχουν σαν συνέπεια μια μόνιμη φλεγμονή στο δέρμα. Αυτό οδηγεί σε πιο επίμονη και σοβαρή ακμή. Συνεπώς η έγκαιρη αποκατάσταση της ισορροπίας του μικροβιώματος βοηθά στο «φρενάρισμα» της ακμής. Πως μπορεί να γίνει αυτό;

-Δερμοκαλλυντικά προϊόντα που σέβονται το φυσικό pH του δέρματος. Έτσι έχουμε ένα πιο ευνοϊκό μικροπεριβάλλον της επιδερμίδας. Δηλαδή έχουμε την αποκατάσταση της ποικιλομορφίας του μικροβιώματος και τον περιορισμό των «κακών» κυτταρικών πληθυσμών.

-Έντονα παρεμβατικοί χειρισμοί όπως βαριοί καθαρισμοί με συνεχές ζούληγμα του δέρματος και χρήση ισχυρών απολεπιστικών παραγόντων έχουν αντένδειξη. Αυτό γιατί ερεθίζουν με αποτέλεσμα ακόμη πιο ισχυρή ανοσιακή απάντηση από την άμυνα του δέρματος κι επιδείνωση της ακμής. Γι΄ αυτό πάντοτε δίνουμε ειδικές οδηγίες για περιποίηση μετά από τον ιατρικό καθαρισμό των ακνεϊκών φαγεσώρων .

-Χρήση ειδικών προϊόντων για την αποκατάσταση της ακεραιότητας του δερματικού φραγμού ειδικά όταν η θεραπεία προκαλεί έντονο ξεφλούδισμα. Αυτό θα δημιουργήσει κατάλληλες συνθήκες για ανανέωση της μικροχλωρίδας και μείωσης της φλεγμονής. Πλέον υπάρχουν φαρμακοτεχνικά προϊόντα που περιέχουν βακτηριακής προέλευσης μόρια και εκχυλίσματα. Αυτά λειτουργούν περίπου σαν «προβιοτικά του δέρματος» και χαρίζουν αναγέννηση του μικροβιώματος στην πάσχουσα περιοχή.

-Συστάσεις για διαιτολόγιο με περιορισμό τροφών με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη αλλά και συγκεκριμένα ποιοτικά χαρακτηριστικά. Προσωπικά δίνω σύστάσεις για περιορισμό συγκεκριμένων γαλακτοκομικών προϊόντων χωρίς φυσικά υπερβολές. Ίσως σύντομα δούμε και οδηγίες για λήψη συγκεκριμένων προβιοτικών με σκοπό τη θεραπεία της ακμής.

Το μέλλον στα προβιοτικά;

Ο στόχος στην έρευνα του ρόλου των διαταραχών  του μικροβιώματος στην εμφάνισή της ακμής είναι η ανακάλυψη νέων στρατηγικών θεραπείας και νέων μικροβιοστατικών/αντιμικροβιακών ουσιών, που θα λειτουργούν περισσότερο σαν προβιοτικά. Τα νέα “προβιοτικά” προϊόντα θα χτυπούν τους «κακούς» κυτταρικούς πληθυσμούς. Tαυτόχρονα θα ρυθμίζουν και θα διορθώνουν την ποικιλομορφία της μικροχλωρίδας στην επιφάνεια του δέρματος. Η ελπίδα είναι αυτά τα προβιοτικά προϊόντα κάποτε να έρθουν στη θέση των τοπικών και συστηματικών αντιβιοτικών στη θεραπεία της ακμής. Κι αυτό έχει μεγάλη σημασία καθώς η μακροχρόνια χρήση των κλασικών αντιβιοτικών έχει πάντα τον κίνδυνο ανάπτυξης ανθεκτικών μικροβιακών στελεχών στο δέρμα και αλλού στο σώμα.

Πηγές:

1) Skin microbiome and acne vulgaris: Staphylococcus, a new actor in acne.Dreno B, Martin R, Moyal D, Henley JB, Khammari A, Seité S. Exp Dermatol. 2017 Sep;26(9):798-803

2) The Gut Microbiome as a Major Regulator of the Gut-Skin Axis.Iman Salem, Amy Ramser, Nancy Isham, and Mahmoud A. GhannoumFront Microbiol. 2018; 9: 1459.

3) Gut microbiota and mTOR signaling: Insight on a new pathophysiological interaction.Noureldein MH, Eid AA Microb Pathog. 2018 May; 118():98-104.

Το παρόν άρθρο δημοσιεύτηκε στο www.mediteam.gr

Το άρθρο Μικροχλωρίδα, μικροβίωμα και ακμή εμφανίστηκε πρώτα στο Δερματολoγικό Ιατρείο Άστρους.

-Που οφείλεται το λιπαρό δέρμα;

Το λιπαρό δέρμα έχει τυπική εμφάνιση. Γυαλίζει χαρακτηριστικά και συχνά εμφανίζει στην επιφάνειά του διατεταμένους πόρους ή μαύρα στίγματα (φαγέσωρες), ιδίως στην περιοχή της μύτης και της πλάτης.  Η εικόνα αυτή οφείλεται στην αυξημένη παραγωγή του σμήγματος, του λιπαντικού του δέρματος. Το σμήγμα παράγεται από εκατομμύρια μικροσκοπικές μονάδες παραγωγής του έντριχου δέρματος, τους σμηγματογόνους αδένες. Επομένως η παραγωγή σμήγματος  σημαίνει υπερδραστηριότητα αυτών των αδένων.

-Μηπως το δερμα με λιπαροτητα σημαινει προβλημα υγειας;

Εξαρτάται. Για τους περισσότερους η λιπαρότητα απασχολεί μόνο για αισθητικούς λόγους. Η εμφάνιση λιπαρότητας στο δέρμα είναι συνήθης με την είσοδο στην εφηβεία και την αφύπνιση των ορμονών του φύλου (των ανδρογόνων). Ο βαθμός λιπαρότητας καθορίζει και τον τύπο του δέρματος ( ξηρό, κανονικό, μικτό, λιπαρό). Η λιπαρότητα μπορεί να αλλάζει με την πάροδο του χρόνου πχ από την  εφηβεία στην ενηλικίωση, ή και να εξαφανίζεται.

Ωστόσο το λιπαρό δέρμα αποτελεί το βασικό υπόβαθρο για την εμφάνιση ακμής. Και η ακμή μπορεί να είναι εφηβική ή σχετιζόμενη με υποκείμενο ορμονικό πρόβλημα. Σε αυτές τις περιπτώσεις ο δερματολογος αναλαμβάνει να καθοδηγήσει την περιποίηση και φροντίδα του λιπαρού δέρματος.

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η αλλαγή του χαρακτήρα του δέρματος προς το λιπαρό είναι ένα πρώιμο σύμπτωμα που μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό ενός ορμονικού προβλήματος! Για παράδειγμα η εμφάνιση λιπαρού δέρματος σε ενήλικες γυναίκες χωρίς τέτοιο ιστορικό στην εφηβεία μπορεί να είναι δείγμα διαταραχής αναπαραγωγικών ορμονών.

Επομένως το λιπαρό δέρμα δεν συνιστά πρόβλημα υγείας αλλά μπορεί να αποτελέσει και αιτία ή σινιάλο εμφάνισης προβλημάτων. Η φροντίδα του είναι απαραίτητη για αισθητικούς λόγους και ως πρόληψη.

-Ποιοί παράγοντες πυροδοτούν την εμφάνιση λιπαρού δέρματος;

Το λιπαρό δέρμα εκτός από φυσιολογική εικόνα του δέρματος ή  αποτέλεσμα ορμονικής διαταραχής, μπορεί ανα εμφανιστεί και στις εξής περιπτώσεις:

• άγχος
• ακατάλληλα καλλυντικά, make-up και σαμπουάν
• ρύπανση ατμόσφαιρας, σκόνη
• διατροφή πλούσια σε υδατάνθρακες και σε τροφές υψηλού γλυκαιμικού δείκτη

-Λιπαρο δερμα και μικροβιωμα. Ποια η σχεση τους;

Είναι γνωστό ότι η λιπαρότητα του δέρματος επηρεάζει μαζί με άλλους παράγοντες τη μικροχλωρίδα του δέρματος. Ευνοεί τον εποικισμό των σμηγματογόνων αδένων  από το Propiobacterium Acnes καθώς και την αύξηση του πληθυσμού του Σταφυλοκόκκου στην επιδερμίδα. Φαίνεται όμως πως η σχέση είναι αμφίδρομη καθώς με τη σειρά του το διαταραγμένο μικροβίωμα ευνοεί την περαιτέρω επιδείνωση της λιπαρότητας.

-Πως περιποιουμαι το λιπαρο δερμα;

Στόχος της περιποίησης είναι η διατήρηση ενός καθαρού και δροσερού δέρματος. Αυτό γίνεται τόσο με οδηγίες καθαρισμού όσο και με μέτρα μείωσης της παραγωγής σμήγματος. Πιο αναλυτικά:

• Πλένουμε το πρόσωπο πρωί, βράδυ κι όταν ιδρώνουμε έντονα (πχ μετά από άσκηση). Αποφεύγουμε τα πολύ συχνά πλυσίματα καθώς πυροδοτούν αντιδραστική σμηγματόρροια. Προτιμούμε ειδικά καθαριστικά σαπούνια προσώπου.
• Αποφεύγουμε ερεθιστικές μεθόδους καθαρισμού όπως scrubbing. Συνήθως έχουν το αντίθετο αποτέλεσμα καθώς πυροδοτούν υπερπαραγωγή σμήγματος.
• Αποφεύγουμε την χρήση σαμπουάν τύπου 2-σε-1 καθώς και τα βαριά αφρόλουτρα. Προτιμούμε ειδικά προϊόντα για λιπαρά μαλλιά και δέρματα.
• Αποφεύγουμε να αγγίζουμε συχνά το πρόσωπο με τα χέρια μας ειδικά όταν αυτά είναι βρώμικα
• Χρησιμοποιούμε καλλυντικά και προϊόντα make-up που αναγράφεται στη συσκευασία τους ότι είναι κατάλληλα για λιπαρά ή ακνεϊκά δέρματα ή oil-free. Ακατάλληλα καλλυντικά και make-up μπορεί να πυροδοτήσουν σοβαρές εξάρσεις ακμής. Δεν δοκιμάζουμε δείγματα καλλυντικών και make-up προτού δούμε τις προδιαγραφές τους!
• Χρησιμοποιούμε μόνο mat υφές αντηλιακών για πρόσωπο και σώμα
• Αποφεύγουμε τη διατροφή πλούσια σε υδατάνθρακες και σε τροφές υψηλού γλυκαιμικού δείκτη. Αυτές οι τροφές πυροδοτούν υπερπαραγωγή σμήγματος. Προτιμούμε πιο ισορροπημένη δίαιτα. Επίσης καλό είναι να περιορίσουμε και την κατανάλωση αγελαδινού γάλακτος.
• Αλλάζουμε μαξιλαροθήκες και σεντόνια τουλάχιστον 1 φορά την εβδομάδα. Τα κλινοσκεπάσματα συλλέγουν νεκρά κύτταρα, μικρόβια και υπολείμματα make-up που επιδεινώνουν τη λιπαρότητα. Δεν ξαπλώνουμε το βράδυ με πετσέτα στο μαξιλάρι!
• Καταφεύγουμε στον ειδικό όταν η λιπαρότητα επιμένει ή όταν αρχίζει να δημιουργεί προβλήματα όπως ακμή. Η ακμή έχει μακρά κι απρόβλεπτη πορεία. Μπορεί να εκδηλωθεί σε ιδιαίτερα σοβαρή μορφή. Όσο πιο νωρίς την αντιμετωπίσει ο δερματολογος τόσο το καλύτερο.

 -Πως βοηθαει ο δερματολογος στην αντιμετώπιση του δερματος με ταση λιπαροτητας;

Ο δερματολογος βοηθάει στη σωστή επιλογή κατάλληλων προϊόντων περιποίησης αλλά μπορεί να επέμβει και θεραπευτικά στη μείωση της λιπαρότητας (σμηγματορρύθμιση). Αυτό γίνεται με τους εξής τρόπους:

• Τοπική φαρμακευτική αγωγή σε πρόσωπο και πλάτη (ρετινοειδή, αδαπαλένη)
• Ιατρικοί καθαρισμοί προσώπου από πρόδρομες βλάβες ακμής όπως μαύρα στίγματα/φαγέσωρες
• Καλλυντικά με κατάλληλη σύνθεση που δρουν ακόμη και θεραπευτικά στο λιπαρο δερμα
• Χημικά peeling για καθαρισμό πόρων και σμηγματορρύθμιση
• Fractional laser για μείωση διατεταμένων πόρων και σμηγματορρύθμιση
• Microneedling για reset στους σμηγματογόνους αδένες

Όλες οι παρεμβάσεις έχουν συνήθως άριστα αποτελέσματα και βοηθούν στη μεγάλη βελτίωση της όψης του λιπαρού δέρματος.

-Δηλαδη η λιπαροτητα του δερματος δεν μου προσφερει οφελος;

Κάθε νόμισμα έχει δύο όψεις. Το λιπαρο δερμα απαιτεί φροντίδα και έχει αυξημένες πιθανότητες να πυροδοτήσει ακμή ακόμη και σε μεγάλες ηλικίες. Από την άλλη όμως είναι πάντα πλούσια ενυδατωμένο. Δεν απαιτεί πολλά και ακριβά καλλυντικά προϊόντα ενυδάτωσης και δεν εμφανίζει εύκολα ρυτίδες! Ο δερματολογος μπορεί να εκμεταλλευτεί έξυπνα αυτή την ιδιότητα του λιπαρού δέρματος και με κατάλληλες θεραπείες να χαρίσει στον/στην ασθενή νεανική όψη για πολλά χρόνια! Συνεπώς αν έχετε λιπαρό δέρμα έχετε έναν πολύ σοβαρό λόγο για να χαίρεστε!

Το άρθρο Λιπαρο δερμα. Οδηγίες περιποίησης εμφανίστηκε πρώτα στο Δερματολoγικό Ιατρείο Άστρους.

Οι ουλές ακμής είναι τα σημάδια που σχηματίζονται στο πρόσωπο και το σώμα στη θέση των σπυριών και των κυστών της ακμής όταν αυτά υποχωρούν. Εμφανίζονται σε δύο περιπτώσεις: όταν είναι ο τύπος της ακμής τέτοιος που τα προκαλεί (ουλοκυστική ακμή) ή όταν ο ασθενής πειράζει και κακοποιεί τις ακνεϊκές βλάβες.

Οι ουλές ακμής είναι δύο τύπων: ατροφικές και υπερτροφικές (χηλοειδή). Οι ατροφικές ουλές είναι ο συνηθέστερος τύπος. Μοιάζουν με ατροφίες ή βαθουλώματα στο δέρμα. Εντοπίζονται τόσο στο πρόσωπο όσο και στο σώμα. Οι υπερτροφικές ουλές είναι σκληρά εξογκώματα του δέρματος. Εμφανίζονται κυρίως στο σώμα και πολύ σπάνια στο πρόσωπο.

Οι ουλές ακμής στην ουσία είναι το αποτέλεσμα της κακής επούλωσης του δέρματος όταν φύγει η φλεγμονώδης βλάβη της ενεργού ακμής. Όταν παράγεται λιγότερο κολλαγόνο στο σημείο εκείνο το έρμα μοιάζει να τραβιέται προς τα κάτω και να σχηματίζει βαθούλωμα δηλαδή ατροφία. Αντίθετα στις υπερτροφικές ουλές το δέρμα υπερπαράγει κακής ποιότητας κολλαγόνο στο σημείο και σχηματίζει ένα χηλοειδές. Οι υπερτροφικές ουλές συχνά πονάνε κι ενοχλούν στην κίνηση.

Στον ελληνικό πληθυσμό μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισης έχουν οι ατροφικές ουλές.

-Πότε μπορώ να θεραπεύσω τις ουλές ακμής;

Η θεραπεία των ουλών γίνεται αφού πρώτα ο δερματολόγος εκτιμήσει την κατάσταση  του δέρματος. Καλό θα είναι πριν τη θεραπεία των ουλών να είναι η ακμή να είναι σε ύφεση. Δηλαδή να μην υπάρχουν φλεγμονώδεις βλάβες. Ωστόσο υπάρχουν και περιπτώσεις που μπορούμε ή πρέπει να επέμβουμε άμεσα. Σε περίπτωση που έχει προηγηθεί λήψη ισοτρετινοΐνης  πρέπει να μεσολαβήσουν 6-12 μήνες από το τέλος της.

Οι θεραπείες εξαρτώνται από τον τύπο των ουλών ακμής και το θεραπευτικό πλάνο είναι εξατομικευμένο ανάλογα με τις ανάγκες του ασθενούς.

-Πώς θεραπεύονται οι ατροφικές ουλές ακμής;

Οι ατροφικές ουλές ακμής είναι ο συχνότερος τύπος σημαδιών στην ακμή. Για την περίπτωση αυτή υπάρχει ένα ευρύ πεδίο εφαρμογών. Στο ιατρείο μας χρησιμοποιούμε:

• Fractional laser για ¨μάζεμα¨ των εκτεταμένων ουλών
• Χημικό peeling για λείανση ήπιων σημαδιών
• Microneedling για ¨ξύπνημα¨ του κολλαγόνου του δέρματος
• Ραδιοσυχνότητες για σύσφιξη του δέρματος
• Fillers υαλουρονικού για ανύψωση βαθιών ουλών
• Χειρουργική διόρθωση σε ορισμένους τύπους ουλών

Μπορεί να χρησιμοποιηθούν μία οι περισσότερες θεραπείες (πχ. fractional laser και ραδιοσυχνότητες). Το θεραπευτικό πλάνο απαιτεί έναν αριθμό συνεδριών που καθορίζεται από το γιατρό κι από τη βαρύτητα της κατάστασης. Στόχος είναι οι ουλές να γίνουν πιο επίπεδες κι αχνές ώστε να μην είναι αντιληπτές ή να εξαφανιστούν εντελώς.

-Πώς θεραπεύονται οι υπερτροφικές ουλές ακμής;

Οι υπερτροφικές ουλές ακμής είναι πιο επίμονες στην αντιμετώπισή τους. Βασικός στόχος είναι να γίνουν επίπεδες και να μην πονάνε. Και σε αυτή την  περίπτωση το πλάνο απαιτεί αριθμό συνεδριών που καθορίζεται στην ουσία από τα αποτελέσματα των θεραπειών. Στο ιατρείο μας χρησιμοποιούμε για διορθωση ουλων ακμης:

• Pulse dye laser που βοηθάει στο ¨μάζεμα¨ των ουλών όσο είναι κόκκινες
• Fractional laser
• Ενδοβλαβικές εγχύσεις κορτιζόνης η 5-FU για μείωση του μεγέθους και των ενοχλημάτων
• Κρυοθεραπεία σε λευκές ουλές και συνήθως σε συνδυασμό με ενδοβλαβικές εγχύσεις, ειδικά σε σκληρές κι ανθεκτικές ουλές
• Χειρουργική αφαίρεση για διορθωση ουλων ακμης όπου αυτό είναι δυνατό ή επιτρέπεται. Η χειρουργική αφαίρεση γίνεται με προσοχή και ειδικό τρόπο καθώς υπάρχει μεγάλος κίνδυνος υποτροπής της ουλής σε χειρότερο βαθμό.

Το άρθρο Ουλές Ακμής εμφανίστηκε πρώτα στο Δερματολoγικό Ιατρείο Άστρους.

Τι είναι η ακμή;

Η ακμή είναι μια χρόνια φλεγμονώδης νόσος του δέρματος που επηρεάζει με την ίδια συχνότητα άνδρες και γυναίκες. Την βλέπουμε κυρίως με την είσοδο στην εφηβεία ωστόσο μπορεί να εμφανιστεί και σε μεγαλύτερες ηλικίες. Ο δερματολογος συχνά έρχεται αντιμέτωπος με ένα πρόσωπο γεμάτο σπυράκια.

Τι προκαλεί την ακμή;

Στην ουσία η ακμή είναι μια ιδιοσυγκρασιακή ανταπόκριση του δέρματος σε μια κατηγορία ορμονών, τα ανδρογόνα. Η παραγωγή ανδρογόνων αρχίζει ιδιαίτερα κατά την εφηβεία. Τα ανδρογόνα  ¨μαστιγώνουν¨ τους σμηγματογόνους αδένες και προκαλούν την υπερπαραγωγή σμήγματος που είναι το φυσικό λιπαντικό της επιδερμίδας. Η λιπαρότητα του δέρματος αποτελεί το βασικό υπόβαθρο της ακμής.

Η λιπαρότητα είναι η αιτία για μια σειρά αλλαγών στην μικροχλωρίδα του δέρματος. Ένα μικρόβιο (το P.Acnes) εποικίζει το δέρμα μας και διεισδύει στους σμηγματογόνους αδένες. Είναι γνωστό από παλιά ότι συμβάλει στην εκδήλωση ακμής. Τα τελευταία χρόνια ο ρόλος της μικροχλωρίδας/μικροβιώματος του δέρματος στην γένεση της ακμής διερευνάται συστηματικά.

Βλέπω πολλούς διαφορετικούς τύπους εξανθήματος στο πρόσωπο. Για ποιο λόγο;

Ο λόγος είναι ότι η ακμή έχει πολλούς διαφορετικούς τύπους εξανθήματος που ο καθένας έχει τη σημασία του. Γενικά τις χωρίζουμε σε προφλεγμονώδεις, φλεγμονώδεις και μεταφλεγμονώδεις βλάβες της ακμής.

Οι  προφλεγμονώδεις βλάβες είναι οι  κλειστοί και ανοιχτοί φαγέσωρες (τα άσπρα και τα μαύρα ¨κεφαλάκια¨) που αποτελούν τη βασική βλάβη της νόσου. Όταν τα βλέπουμε καταλαβαίνουμε πως η ακμή φουντώνει.  Μόνο όταν δεν υπάρχουν μιλάμε για ύφεση της νόσου. Επίσης είναι η κυρίαρχη βλάβη στον ειδικό τύπο ακμής που ονομάζεται φαγεσωρική.

Επίσης υπάρχουν οι φλεγμονώδεις βλάβες δηλαδή οι βλατίδες , τα οζίδια και τα  φλυκταινίδια ( τα γνωστά ¨μπιμπίκια¨ ή σπυράκια) που ο αριθμός και η έκτασή τους καθορίζουν τη βαρύτητα της ακμής. Δηλαδή αν έχουμε ήπια, μέτρια ή σοβαρή  βλατιδοφλυκταινώδη ακμή.

Τέλος υπάρχουν οι μεταφλεγμονώδεις βλάβες της ακμής δηλαδή οι κύστεις, τα συρίγγια και οι ουλές, που είναι δηλωτικά σοβαρής ακμής. Η παρουσία τους και μόνο σημαίνει ότι η ακμή είναι κυστική/ουλωτική, που είναι η σοβαρότερη μορφή ακμής και αποτελεί απόλυτη ένδειξη για θεραπεία με ισοτρετινοΐνη.

Πόσο γρήγορα θα μου περάσει η ακμή;

Δυστυχώς η απάντηση είναι  ¨άγνωστο¨ . Ο δερματολογος δε μπορεί να δώσει ακριβή χρονικό ορίζοντα. Η μέση διάρκεια της ακμής κυμαίνεται στα 4-12 χρόνια. Ωστόσο η ακμή που βγαίνει σε μεγαλύτερες ηλικίες είναι ιδιαίτερα επίμονη.

Ποιες διαθέσιμες θεραπείες υπάρχουν για την ακμή;

Το θεραπευτικό μας πλάνο το καθορίζει η βαρύτητα της ακμής, η ηλικία του ασθενούς, ο βαθμό συνεργασίας του και τις επιθυμίες του. Το τελευταίο είναι ιδιαίτερα σημαντικό καθώς στην ακμή ο γιατρός προτείνει αλλά δεν επιβάλλει θεραπείες.

Η θεραπεία δεν είναι φαρμακοκεντρική αλλά συνοδεύεται κι από μέτρα φροντίδας και περιποίησης του λιπαρού δέρματος. Είναι βασικό ο δερματολογος να ενημερώσει και να καθοδηγήσει σωστά τον ασθενή για το πώς πρέπει να περιποιείται το δέρμα του, να αποφεύγει να πειράξει τα σπυράκια, να χρησιμοποιεί κατάλληλα καλλυντικά, make-up κτλ.

Ειδικά στην ακμή που χαρακτηρίζεται από πολλούς φαγέσωρες έχουν θέση οι εφαρμογές χημικού peeling με σαλικυλικό οξύ και οι βαθιοί καθαρισμοί. Τα παραπάνω είναι χρήσιμα εργαλεία και καλός συνδυασμός με τη βασική θεραπεία.

Οι βασικοί τρόποι αντιμετώπισης της ακμής είναι:

1. τοπική αγωγή, για ήπιες και μέτριες ακμές
2. τοπική αγωγή + αντιβίωση από του στόματος, για μέτριες και σοβαρές ακμές
3. ισοτρετινοΐνη, για σοβαρές και πολύ σοβαρές ακμές

Η τοπική αγωγή καθορίζεται πάντα από το δερματολόγο. Είναι πολύ μεγάλο λάθος η χρήση αντιβιοτικών κρεμών και άλλων σκευασμάτων χωρίς καθοδήγηση. Κι αυτό γιατί συνήθως δημιουργούν ανθεκτικά στελέχη του μικροβίου  P.Acnes και να κάνουν την ακμή δύσκολη στη θεραπεία. Τα κυριότερα τοπικά σκευάσματα είναι τοπικά ρετινοειδή, τοπικό υπεροξείδιο του βενζοϋλίου, αζελαϊκό οξύ και τοπικά αντιβιοτικά. Η θεραπεία διαρκεί για τουλάχιστον 4 μήνες. Είναι σημαντικό ο δερματολογος να ξεκαθαρίζει ότι με την τοπική αγωγή θεραπεύουμε όλη την πάσχουσα περιοχή και δεν κυνηγάμε σπυράκια!

Λάθος επίσης είναι η μονοθεραπεία με αντιβιοτικά από του στόματος για τον ίδιο λόγο. Πρέπει πάντα να κάνουμε τοπική αγωγή με υπεροξείδιο του βενζοϋλίου για την αποφυγή ανθεκτικών στελεχών. Τα κυριότερα αντιβιοτικά είναι οι τετρακυκλίνες και τα μακρολίδια. Χρήσιμο είναι να γνωρίζει ο γιατρός  τυχόν ύπαρξη αλλεργίας σε αντιβιοτικά. Η διάρκεια της θεραπείας είναι τουλάχιστον δίμηνη.

Η ισοτρετινοΐνη είναι παράγωγο της βιταμίνης Α. Είναι η  ισχυρότερη και αποτελεσματικότερη θεραπεία που διαθέτουμε για την ακμή.  Το καλό επίπεδο συνεννόησης και συνεργασίας με το γιατρό είναι βασικό για τη θεραπεία. Διαρκεί περιπού 6-7 μήνες, μέχρι να φύγουν και τα τελευταία σπυράκια. Αντισύλληψη και αποφυγή εγκυμοσύνης κατά τη διάρκεια της θεραπείας και 3 μήνες μετά για τις γυναίκες είναι υποχρεωτική.

Είναι η ισοτρετινοΐνη ασφαλής θεραπεία για την ακμή;

Η θεραπεία ακμής με ισοτρετινοΐνη είναι μια δοκιμασμένη και ασφαλής θεραπεία πάντα όμως υπό την καθοδήγηση έμπειρου δερματολόγου.

Η λήψη ισοτρετινοΐνης μπορεί να πυροδοτήσει ορισμένες παρενέργειες . Η ξηροδερμία , η ξηροφθαλμία και το σκάσιμο των χειλιών είναι οι πιο κοινές και αποτελούν μάλιστα και δείκτη ανταπόκρισης στη θεραπεία.

Άλλες είναι οι πόνοι στις αρθρώσεις και η φωτοευαισθησία. Επίσης η ισοτρετινοΐνη μπορεί να ανεβάσει τα επίπεδα των τρανσαμινασών, της χοληστερίνης και των τριγλυκεριδίων στο αίμα. Αυτά είναι πλήρως αναστρέψιμα με τη διακοπή της αγωγής.

Η ισοτρετινοΐνη μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση του ασθενούς για αυτό άτομα με γνωστό ιστορικό αυτοκτονικών τάσεων δεν την λαμβάνουν χωρίς ψυχιατρική παρακολούθηση.

Κατά τη διάρκεια της λήψης δεν είναι επιτρεπτή η σύλληψη και εγκυμοσύνη λόγω κινδύνου τερατογένεσης. Οι γυναίκες ασθενείς μπορούν να μείνουν έγκυοι 3 μήνες μετά την ολοκλήρωση της αγωγής.

Όσο διαρκεί η θεραπεία ακμής με ισοτρετινοΐνη δεν χορηγούμε αντιβιοτικά της οικογένειας των τετρακυκλινών.

Ο ασθενής πρέπει πάντα να γνωρίζει πριν την έναρξη της αγωγής για τις πιθανές παρενέργειες και τις απαραίτητες προφυλάξεις. Επίσης πρέπει να επισκέπτεται τακτικά το δερματολόγο και να διενεργεί τις αναγκαίες εξετάσεις αίματος σύμφωνα με τις οδηγίες του.

Μπορεί η νόσος να επανεμφανιστεί ακόμη και μετά τη λήψη ισοτρετινοΐνης.

Ναι. Βλέπουμε πως σε ορισμένες σοβαρές ακμές  περίπου 2 χρόνια μετά την ολοκλήρωση της θεραπεία ακμής να συμβεί υποτροπή.

Μπορεί η εμφάνιση σπυριών να εχει σχεση με ορμονικά προβλήματα;

Σε ορισμένες περιπτώσεις τα σπυράκια δεν είναι αποτέλεσμα ¨ευαισθησίας¨ του δέρματος στη δράση των ορμονών αλλά αποτέλεσμα διαταραχής των ίδιων των ορμονών. Δηλαδή μπορεί να είναι ένα σύμπτωμα ενός υποκείμενου ορμονικού προβλήματος. Οι κυριότερες περιπτώσεις είναι το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών και η υπερπλασία των επινεφριδίων. Η πρώτη αφορά στις γυναίκες ενώ η δεύτερη και στα δυο φύλα. Σε αυτές τις περιπτώσεις  η ακμή είναι εμμένουσα, δε βελτιώνεται από τις γνωστές θεραπευτικές λύσεις. Τότε ο δερματολογος δουλεύει μαζί με ένα γυναικολόγο ή ενδοκρινολόγο για τον καθορισμό μιας  πιο συνολικής στρατηγικής για θεραπεία ακμής.

Έχω ουλές και σημάδια από την ακμή μου. Υπάρχει τρόπος να φύγουν;

Ναι! Πλέον η δερματολογία διαθέτει πολλούς τρόπους θεραπείας ουλών. Οι κυριότερες θεραπείες για αυτά είναι το χημικό peeling, το fractional CO2 laser και το microneedling. Μέσω επαναλαμβανόμενων συνεδριών που τη συχνότητά τους καθορίζει ο δερματολογος επιτυγχάνουμε προοδευτική ενεργοποίηση μηχανισμών ανάπλασης και αποκατάστασης  της επιδερμίδας αλλά και των βαθύτερων στρωμάτων του δέρματος . Αυτό το ¨ξύπνημα¨ του δέρματος στις περιοχές των ουλών οδηγεί στην προοδευτική εξάλειψή τους.

Σε περίπτωση που έχει γίνει θεραπεία με ισοτρετινοΐνη περιμένουμε για ένα διάστημα 12 μηνών από το τέλος της θεραπείας ώστε να ξεκινήσει η αντιμετώπιση των ουλών. Δείτε περισσότερα εδώ.

Το άρθρο Ακμή. Τι είναι και ποια η θεραπεία της εμφανίστηκε πρώτα στο Δερματολoγικό Ιατρείο Άστρους.