Ο καρκίνος δέρματος είναι μακράν ο συχνότερος τύπος καρκίνου που προσβάλλει τον άνθρωπο. Υπολογίζουμε ότι 1 στους 3 καρκίνους παγκοσμίως είναι δερματικός καρκίνος. Επίσης ένας αριθμός μεταξύ 2 και 3 εκατομμυρίων παγκοσμίως πάσχει από καρκίνο δέρματος.

-Σε ποιο γιατρό πρέπει να απευθυνθώ εάν υποπτευθώ ότι έχω δερματικό καρκίνο;

Ο γιατρός που κατά κανόνα έχει εκπαίδευση για τη διάγνωση ενός δερματικού καρκίνου είναι ο δερματολόγος. Ο δερματολόγος μπορεί μάλιστα να αντιμετωπίσει εντός του ιατρείου την συντριπτική πλειοψηφία των δερματικών καρκίνων. Ωστόσο μπορεί να χρειαστεί η συνεργασία κι άλλων ειδικοτήτων στη διάγνωση, τη θεραπεία και την παρακολούθηση ορισμένων περιστατικών. Καλό είναι πάντοτε οι διάφορες ειδικότητες να συνεργάζονται με γνώμονα το καλύτερο δυνατό για τον ασθενή. Οι κυριότερες ειδικότητες που δουλεύουν μαζί με το δερματολόγο είναι ο πλαστικός χειρουργός, ο ογκολόγος, ο ακτινοθεραπευτής, ο ακτινολόγος ή κι ο αιματολόγος (σε περίπτωση δερματικού λεμφώματος).

Ο καρκίνος δέρματος μπορεί επίσης να απαιτήσει την παροχή υπηρεσιών υγείας σε χώρους πέρα από το ιατρείο π.χ. νοσοκομείο.

-Πόσοι τύποι καρκίνου δέρματος υπάρχουν;

Υπάρχουν πολλοί τύποι καρκίνου του δέρματος, συχνοί και σπάνιοι. Οι κυριότεροι τύποι που απασχολούν περισσότερο τον πληθυσμό είναι οι εξής:

• Βασικοκυτταρικό καρκίνωμα
• Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα
• Κακόηθες Μελάνωμα
• Σπογγοειδής Μυκητίαση

-Τί είναι το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα;

Το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα ή βασικοκυτταρικό επιθηλίωμα είναι ο συχνότερος τύπος δερματικού καρκίνου. Το συγκεκριμένο καρκίνο δέρματος τον εμφανίζουν συνηθέστερα οι φωτοεκτεθειμένες περιοχές. Προσβάλλει κυρίως τις μεγαλύτερες ηλικίες, ωστόσο τον βλέπουμε με αυξανόμενη συχνότητα και σε νεότερους. Προχωράει κατά συνέχεια ιστού τόσο σε εύρος όσο και σε βάθος. Σπάνια δίνει μεταστάσεις. Η αφαίρεση ή η καταστροφή του ισοδυναμεί με ίαση.

-Τί είναι το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα;

Το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα μπορεί να εμφανιστεί τόσο στο δέρμα όσο και στους βλεννογόνους. Ξεκινάει από την πλακώδη στοιβάδα της επιδερμίδας. Έχει σχέση με την έκθεση σε υπεριώδη ακτινοβολία (ηλιοθεραπεία, σολάριουμ), την έκθεση σε ραδιενέργεια, την έκθεση σε χημικούς παράγοντες (βαρέα μέταλλα, πετρελαιοειδή, φυτοφάρμακα). Συχνότατα εμφανίζεται σε περιοχές με πολλές ακτινικές υπερκερατώσεις. Στα αρχικά στάδια παραμένει εντοπισμένο στο δέρμα και η αφαίρεσή του ισοδυναμεί με ίαση. Ωστόσο σε πιο προχωρημένες περιπτώσεις συχνά δίνει περιοχικές ή απομακρυσμένες μεταστάσεις. Σε αυτή την περίπτωση έχει θέση η χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία.

-Τί είναι το μελάνωμα;

Το μελάνωμα αποτελεί την απειλητικότερη μορφή δερματικού καρκίνου για τον γενικό πληθυσμό. Το χαρακτηρίζει η εμφάνιση κακοήθων μελανινοκυττάρων σε έδαφος ελιάς ή ακόμη και σε καθαρό δέρμα. Σε αρχικό στάδιο μπορεί να είναι 100% ιάσιμο μέσω χειρουργικής αφαίρεσης. Σε προχωρημένα στάδια η αντιμετώπιση είναι πιο δύσκολη. Μέχρι και πριν λίγα χρόνια η πρόγνωση του προχωρημένου μελανώματος ήταν πολύ πτωχή. Ωστόσο οι εξελίξεις στην θεραπεία με την εισαγωγή νέων πρωτοκόλλων και μεθόδων έχουν βελτιώσει κατά πολύ την επιβίωση αυτών των ασθενών.

-Τί είναι η σπογγοειδής μυκητίαση;

Η σπογγοειδής μυκητίαση είναι ιδιαίτερη οντότητα καθώς μιλάμε για λέμφωμα με δερματική εντόπιση. Την χαρακτηρίζει η εμφάνιση και πολλαπλασιασμός άτυπων κυτταρικών πληθυσμών Τ λεμφοκυττάρων στην επιδερμίδα, τα βαθύτερα στρώματα του δέρματος (χόριο), το υποδόριο λίπος. Σε προχωρημένες περιπτώσεις προσβάλει το μυελό, τους λεμφαδένες, το συκώτι και τον σπλήνα. Σε μια τέτοια περίπτωση η συνεργασία δερματολόγου με αιματολόγο είναι απαραίτητη.

-Πόσο επιθετικός είναι ο καρκίνος στο δέρμα;

Το πόσο επιθετικός είναι ο καρκίνος του δέρματος το καθορίζει ο τύπος του. Ο συχνότερος τύπος δερματικού καρκίνου, το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα έχει πολύ χαμηλό ποσοστό απομακρυσμένων μεταστάσεων. Πιο επιθετικό είναι το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα ιδιαίτερα σε θέσεις εντόπισης όπως το χείλος, το αιδοίο ή η βάλανος. Το μελάνωμα είναι ιδιαιτέρως επιθετικός τύπος καρκίνου.

-Πως αντιμετωπίζουμε το δερματικό καρκίνο;

Τη θεραπεία στον καρκίνο του δέρματος την καθορίζει καταρχήν ο τύπος του καρκίνου. Έτσι π.χ. τα συχνότατα βασικοκυτταρικά καρκινώματα αντιμετωπίζονται στο ιατρείο με χειρουργική αφαίρεση ή κρυοθεραπεία. Πριν από την κρυοθεραπεία ίσως απαιτηθεί ιστολογική επιβεβαίωση με βιοψία δέρματος. Τα ακανθοκυτταρικά  σε μεγάλο ποσοστό τα αντιμετωπίζουμε εντός του ιατρείου και σπανιότερα κάνουμε κάτι εκτός της χειρουργικής αφαίρεσης όπως χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία. Η αντιμετώπιση του μελανώματος είναι συνήθως πιο σύνθετη και η συνεργασία πολλών ειδικοτήτων είναι απαραίτητη.

Το άρθρο Καρκίνος δέρματος εμφανίστηκε πρώτα στο Δερματολoγικό Ιατρείο Άστρους.

Το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα είναι ο πιο κοινός δερματικός καρκίνος. Το βλέπουμε κυρίως σε φωτοεκτεθειμένες περιοχές του δέρματος και κυρίως στο πρόσωπο, το λαιμό, την πλάτη και τη ραχιαία επιφάνεια των χεριών. Κάνει την εμφάνισή του συνήθως μετά τα 40 χρόνια.

-Ποιοι παράγοντες ευνοούν την εμφάνιση βασικοκυτταρικού καρκινώματος στο δέρμα;

Η εμφάνιση  βασικοκυτταρικού καρκινώματος ή επιθηλίωματος είναι συνήθως αποτέλεσμα ενός συνδυασμού ηλικίας γενετικών, ανοσολογικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. ‘Έτσι άτομα μεγάλης ηλικίας, με ιστορικό μακράς έκθεσης σε υπεριώδη ακτινοβολία, με ιστορικό επαφής με χημικούς παράγοντες ή φυτοφάρμακα και με οικογενειακό ιστορικό πολλαπλών επιθηλιωμάτων είναι υποψήφιοι για εμφάνιση επιθηλιώματος σε κάποια φάση της ζωής τους.

Επίσης άτομα με ιστορικό αλόγιστης έκθεσης στον καλοκαιρινό ήλιο ή σε καμπίνες μαυρίσματος εμφανίζουν βασικοκυτταρικό καρκίνωμα ακόμη και σε μικρότερη ηλικία.

-Πως εμφανίζεται το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα ή επιθηλίωμα;

Το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα μπορεί να εμφανιστεί με διάφορες μορφές. Κατά κανόνα δεν πονάει. Η εμφάνισή του μπορεί να μπερδεύει. Μπορεί να μοιάζει με θολωτή βλάβη σαν «σπυρί» ή «ελιά» που μεγαλώνει αργά ή γρήγορα. Μπορεί να μοιάζει με πληγή που δεν κλείνει αλλά ματώνει συνεχώς και βαθαίνει. Ή με κακάδι που πέφτει και ξανασχηματίζεται συνεχώς στο ίδιο σημείο.

-Πως διαγιγνώσκουμε το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα ή επιθηλίωμα;

Η διάγνωση μπορεί να μπορεί πολλές φορές να τεθεί με μια απλή κλινική εξέταση. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων ο δερματολογος μπορεί να αναγνωρίσει την ύποπτη βλάβη. Άλλες φορές πάλι η διάγνωση μπορεί να είναι πιο δύσκολη και να μπερδέψει και το πιο έμπειρο μάτι. Σε αυτή την περίπτωση απαιτείται η ιστολογική επιβεβαίωση μιας διαγνωστικής punch βιοψίας.

-Πως θεραπεύουμε το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα;

Η μορφή, η θέση και το μέγεθος της βλάβης καθορίζουν και τη θεραπευτική στρατηγική. Έτσι στην περίπτωση του επιθηλιώματος οι θεραπευτικές επιλογές είναι οι εξής:

• Χειρουργική αφαίρεση και ιστολογική εξέταση. Είναι η μέθοδος εκλογής για αφαίρεση βλαβών. Την κάνουμε εύκολα με τοπική αναισθησία στο ιατρείο. Αφαιρούμε τη βλα΄βη και ράβουμε τα υγιή όρια μεταξύ τους. Η ιστολογική εξέταση επιβεβαιώνει ότι η αφαίρεση είναι πλήρης κι ότι το οπτικά υγιές δέρμα είναι καθαρό από καρκινικά κύτταρα και σε μικροσκοπικό επίπεδο.
• Δερμοαπόξεση και καυτηριασμός. Σε αυτή την περίπτωση αφαιρούμε τη βλάβη με ειδικό εργαλείο (ξέστρο) και καυτηριάζουμε τη βάση
• Κρυοχειρουργική. Εδώ καταστρέφουμε τη βλα΄βη μέσω ψύξης.
• Φωτοδυναμική θεραπεία. Την χρησιμοποιούμε κυρίως για μικρές κι επιφανειακές καρκινικές βλάβες.
• Τοπική ανοσοθεραπεία. Ο ασθενής εφαρμόζει τοπικό σκεύασμα (ιμικουιμόδη) για πολλές ημέρες επί της βλάβης. Κινητοποιεί την άμυνα του οργανισμού με σκοπό αυτή να καταστρέψει το επιθηλίωμα. Την συνδυάζουμε με άλλες θεραπευτικές μεθόδους (π.χ. κρυοθεραπεία).
• Χειρουργική αφαίρεση με τεχνική Mohs. Την εφαρμόζουμε σε περιπτώσεις βλαβών με δυσδιάκριτα όρια ή ιστορικό υποτροπών μετά από απλές χειρουργικές εκτομές. Στην ουσία κατά τη διάρκεια του χειρουργείου εκτελούμε ταυτόχρονα και ιστολογικό έλεγχο των χειρουργικών ορίων για να διασφαλίσουμε ότι ο καρκίνος δεν θα υποτροπιάσει. Είναι απαιτητική κι ακριβή μέθοδος.
• Χημειοθεραπεία με vismodegib. Σε περιπτώσεις εμφάνισης πολλαπλών επιθηλιωμάτων ή ιδιαίτερης τεχνικής δυσκολίας για χειρουργική αφαίρεση υπάρχει η θεραπευτική επιλογή της λήψης ενός από του στόματος εκλεκτικού αναστολέα του μονοπατιού hedgehog. Η λήψη του μπορεί να οδηγήσει σε μείωση του μεγέθους ή και εξαφάνιση της βλάβης. Λόγω υψηλού κόστους είναι ένα θεραπευτικό μέσον που χρησιμοποιείται με φειδώ.

-Ποια είναι η πρόγνωση του βασικοκυτταρικού επιθηλιώματος;

Το βασικοκυτταρικό επιθηλίωμα είναι μορφή καρκίνου που συνήθως δε δίνει μεταστάσεις παρά μόνο σε βαριά παραμελημένες περιπτώσεις. Συνήθως η αντιμετώπιση της βλάβης σημαίνει και θεραπεία από τη νόσο. Για αυτό το λόγο και τα ποσοστά πλήρους ίασης είναι πολύ υψηλά. Ωστόσο πρέπει να κάνουμε τακτικό επανέλεγχο του πάσχοντος καθώς υπάρχει πιθανότητα τοπικής αναζωπύρωσης αλλά και εμφάνισης νέου επιθηλιώματος σε άλλη θέση. Επίσης η χρήσης αντηλιακής κρέμας με υψηλό δείκτη προστασίας θεωρείται απαραίτητη

Ειδικότερα για τους νεότερους ασθενείς η εμφάνιση ενός επιθηλιώματος δεν είναι φυσικά απειλητική για τη ζωή τους. Ωστόσο είναι ένα προειδοποιητικό «καμπανάκι» για αλλαγή του lifestyle κυρίως σε σχέση με την έκθεση στον ήλιο και την υπεριώδη ακτινοβολία.

Το άρθρο Βασικοκυτταρικό καρκίνωμα ή επιθηλίωμα εμφανίστηκε πρώτα στο Δερματολoγικό Ιατρείο Άστρους.