Τα τατουάζ είναι μόδα. Ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι θέλουν ένα τατουάζ. Τα κριτήρια με τα οποία αποφασίζει κάποιος να κάνει αυτή τη μείζονα αισθητική παρέμβαση μπορεί να είναι πολλά. Ωστόσο είναι χρήσιμο πριν πάρει κανείς την απόφαση να κάνει τατουάζ να λάβει υπόψη όλους τους πιθανούς κινδύνους κι επιπλοκές:

1. Κίνδυνος Μολύνσεων

Πάντα εμπιστευόμαστε καθαρούς και υγιεινούς χώρους. Οι περισσότεροι tattoo artists πλέον δίνουν μεγάλη προσοχή στο να χρησιμοποιούν αποστειρωμένα εργαλεία. Ωστόσο καλό θα είναι ο χώρος να αποπνέει επαγγελματισμό. Πιθανές μολύνσεις από μη καθαρά εργαλεία μπορεί να είναι μικροβιακές ή ακόμη κι από ιούς ηπατίτιδας B, C και HIV. Ωστόσο ακόμη και υπό τις πλέον κατάλληλες συνθήκες δε μπορεί να αποκλείσει κανείς μια κοινή σταφυλοκοκκική δερματική λοίμωξη στην περιοχή του «χτυπήματος».

2. Κίνδυνος Αλλεργίας στο Μελάνι

Οι χρωστικές που χρησιμοποιούν στα τατουάζ στην ουσία είναι μέταλλα όπως κοβάλτιο (μπλέ), χρώμιο (πράσινο), κάδμιο (κίτρινο), μαγγάνιο (πορφυρό), θειικός υδράργυρος (κόκκινο). Η είσοδός τους στο δέρμα θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια αλλεργική αντίδραση. Δηλαδή το μελάνι να ενεργοποιήσει το ανοσοποιητικό σύστημα μας όπως μια τροφή ή ένα φάρμακο. Το πρόβλημα με την περίπτωση του τατουάζ είναι ότι το μελάνι είναι ξένο σώμα που δεν φεύγει από τον οργανισμό σε σύντομο χρονικό διάστημα. Κι αυτό σημαίνει ότι αυτή η αντίδραση μπορεί να συμβεί λίγο μετά το «χτύπημα» ή και χρόνια μετά. Στην ιατρική βιβλιογραφία βρίσκουμε μια ποικιλί αντιδράσεων όπως αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής και  φωτοδερματίτιδα. Σε αυτές τις όχι πολύ συχνές αλλά εξαιρετικά ατυχείς περιπτώσεις μιλάμε για ένα μακροχρόνιο ερεθισμό που μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε τοπική κακή επούλωση και παραμόρφωση του δέρματος (ψευδοεπιθηλιοματώδης υπερπλασία/χηλοειδές) ⁽¹⁾.

3. Κίνδυνος Από Καρκίνους Του Δέρματος

Οπωσδήποτε πρέπει να αποφεύγετε το «χτύπημα» του τατουάζ σε περιοχές που έχουν πολλές ελιές. Αυτό που προσωπικά συνιστώ είναι μια ψηφιακή χαρτογράφηση της περιοχής που θα καλυφθεί  ΠΡΙΝ το «χτύπημα» του τατουάζ ώστε να καταγραφούν όλες οι ελιές στην περιοχή. Δίνω επίσης σύσταση στον tattoo artist να αποφύγει την κάλυψη των επίπεδων ελιών με χρώμα. Στη συνέχεια συστήνω ετήσια παρακολούθηση της περιοχής για πιθανές νέες ελιές ή αλλαγές στις ήδη υπάρχουσες. Αυτό το τελευταίο είναι πραγματικά δύσκολο και θέλει μεγάλη προσοχή. Χάρη στις νέες μεθόδους παρακολούθησης ευτυχώς είναι εφικτό.

Επίσης πρέπει να γνωρίζουμε ότι το καλυμμένο με τατουάζ δέρμα δεν είναι προστατευμένο από την υπεριώδη ακτινοβολία. Μάλλον συμβαίνει το αντίθετο. Για αυτό το λόγο η ευλαβική χρήση αντηλιακού κι αποφυγή υπερβολικής έκθεσης στον ήλιο είναι απαραίτητη.

4. Κίνδυνος Αλλαγής Λειτουργιών Του Δέρματος

Όταν επιλέγουμε να καλύπτουμε μεγάλες επιφάνειες του σώματός μας με τατουάζ οφείλουμε να ξέρουμε ότι αυτό μπορεί να επηρεάσει διάφορες λειτουργίες του οργανισμού μας. Γνωρίζουμε ότι ένα μεγάλο τατουάζ στην πλάτη, τα χέρια και τα πόδια μπορεί να αλλάξει την εφίδρωση και τη θερμορρύθμιση μέσω αυτής⁽²⁾.

5. Κίνδυνοι κι Επιπλοκές κατά τη Διάρκεια Ιατρικών Εξετάσεων

Μια από τις «παρενέργειες» του τατουάζ είναι ότι όσοι τα έχουν εξ ορισμού δεν μπορούν να κάνουν ορισμένες ιατρικές πράξεις κι εξετάσεις. Έτσι πχ για κάποια τατουάζ η μαγνητική τομογραφία είναι απαγορευτική, ενώ το χτύπημα τατουάζ είναι αιτία αποκλεισμού κάποιου υποψήφιου αιμοδότη για κάποιους μήνες.

6. Κίνδυνοι κι Επιπλοκές από την Αφαίρεση των Τατουάζ

Η μόδα των τατουάζ έχει συνεπακόλουθα αυξήσει τη ζήτηση για θεραπείες ή μεθόδους αφαίρεσης ανεπιθύμητων τατουάζ. Η παλαιότερη μέθοδος της δερμοαπόξεσης πλέον δεν είναι στην πρώτη γραμμή λόγω των παραμορφωτικών ουλών που σε μεγάλο βαθμό που είχε ως συνέπεια. Η χειρουργική αφαίρεση εξακολουθεί να είναι μια θελκτική μέθοδος για μικρά tattoo, ωστόσο κι αυτή έχει τον κίνδυνο πιθανής κακής επούλωσης. Η τάση τα τελευταία χρόνια στην αφαίρεση των τατουάζ είναι τα ειδικά λέιζερ τεχνολογίας Q-Switched.

Τα πλεονεκτήματα της τεχνολογίας laser είναι προφανή. Επιτυγχάνει την αφαίρεση του τατουάζ χωρίς ουλές και με ταχεία αποθεραπεία μετά τις συνεδρίες, αρκεί βεβαίως οι θεραπείες να γίνονται από ειδικό. Ωστόσο υπάρχουν κι εδώ περιορισμοί. Πχ δεν είναι δυνατή η αφαίρεση όλων των χρωμάτων στα τατουάζ. Επίσης η διαδικασία της αφαίρεσης είναι χρονοβόρος. Ένα μαύρο tattoo μπορεί να απαιτήσει από 4 ως 10 συνεδρίες laser με μεσοδιαστήματα των 3 μηνών για να αφαιρεθεί, δηλαδή από 1 ως 2,5 χρόνια. Γι’ αυτό κάποιος πρέπει να σκεφτεί διπλά πριν αποφασίσει να «χτυπήσει» κάτι. Ακόμη περισσότερο η χρήση ιατρικών μηχανημάτων laser αφαίρεσης από παντελώς άσχετο προσωπικό (όπως συμβαίνει τελευταία στην Ελλάδα της κρίσης…) μπορεί να κάνει και την ίδια τη διαδικασία της αφαίρεσης του τατουάζ επικίνδυνη.

7. Προβληματισμοί από τη χρήση και την ποιότητα των χρωστικών

Ο μεγαλύτερος προβληματισμός  σχετικά με τα tattoo αφορά στους πιθανούς κινδύνους από τα μόρια της χρωστικής και το πού πάνε αυτά στο σώμα. Τελευταία οι αρχές έχουν διατυπώσει ιδιαίτερες επιφυλάξεις σχετικά με τα μελάνια και την ασφάλειά τους⁽³⁾. Όπως είπαμε τα μελάνια είναι στην ουσία μέταλλα που η μακροχρόνια έκθεση του οργανισμού μας ίσως να ενέχει κινδύνους καρκινογένεσης. Ακόμη μεγαλύτερος είναι ο προβληματισμός των πιθανών συνεπειών από τη διάλυσή τους στον οργανισμό πριν ή και μετά τη θεραπεία αφαίρεσης laser. Είναι γνωστό ότι τα μέταλλα των χρωστικών έχουν ανιχνευθεί σε περιοχικούς λεμφαδένες ενώ πρόσφατα δημοσιεύτηκε περίπτωση εντόπισης ακόμη και στο συκώτι πειραματοζώων⁽⁴⁾. Παρά το ότι με βάση τα ως τώρα δεδομένα δεν υπάρχει καταγεγραμμένη επίσημα επιφύλαξη από τις ιατρικές επιστημονικές εταιρείες, γενικώς συνιστάται να χρησιμοποιούνται καλής ποιότητας μελάνια και να μην επιχειρείται  αφαίρεση τατουάζ με laser από μη ειδικό.

Πηγές:

1) Tattoo complaints and complications: diagnosis and clinical spectrum.Serup J et al. Curr Probl Dermatol. (2015)

2) Skin Tattoos Alter Sweat Rate and Na+ Concentration.Luetkemeier MJ, Hanisko JM, Aho KM.Med Sci Sports Exerc. 2017 Jul;49(7):1432-1436

3) New tattoo approaches in dermatology. Luebberding S, Alexiades-Armenakas M.Dermatol Clin. 2014 Jan;32(1):91-6.Review.

4) From Technique of Tattooing to Biokinetics and Toxicology of Injected Tattoo Ink Particles and Chemicals.

Serup J et al. Curr Probl Dermatol. (2017)

το παρόν άρθρο δημοσιεύτηκε στο www.mediteam.gr

Το άρθρο Τατουάζ. Ποιοι είναι οι πιθανοί κίνδυνοι εμφανίστηκε πρώτα στο Δερματολoγικό Ιατρείο Άστρους.

Τα τατουάζ και η αφαίρεσή τους είναι κάτι που απασχολεί ολοένα και περισσότερους ανθρώπους δεδομένης της ευρείας διάδοσης της τέχνης του tattooing τα τελευταία χρόνια. Απασχολεί ανθρώπους που θέλουν να διώξουν ένα ανεπιθύμητο tattoo ή άλλους που απλά θέλουν να «ξεθωριάσει» ένα παλιό τατουάζ για να μπορέσουν να αποκτήσουν ένα νέο στην ίδια περιοχή. Η λύση σε αυτή την απαίτηση υπάρχει στο ιατρείο μας και λέγεται λέιζερ Αλεξανδρίτη τεχνολογίας Q-switched.

-Πώς δουλεύει η αφαιρεση τατουαζ με laser;

To laser Αλεξανδρίτη τεχνολογίας Q-switched μας επιτρέπει την ασφαλή και αποτελεσματική αφαίρεση των ανεπιθύμητων τατουάζ μαύρου μπλε και πράσινου χρώματος.

Πριν τη θεραπεία εφαρμόζουμε τοπική αναισθητική κρέμα ή αναισθητοποιούμε πλήρως την περιοχή του tattoo με έγχυση τοπικής αναισθησίας. Αλλά ακόμη και χωρίς αυτά το αίσθημα πόνου κατά τη θεραπεία είναι ανεκτό.

Κατά την διάρκεια της θεραπείας το μελάνι διαλύεται από το laser σε μικρότερα κομμάτια. Το χτύπημα της ενέργειας είναι «χειρουργικό», πολύ μικρής διάρκειας  (nano ή pico seconds!) και μπορούμε να το παρουσιάσουμε με το χτύπημα του σφυριού με το καλέμι επάνω στο μάρμαρο. Ταυτόχρονα το λέιζερ ενεργοποιεί τοπικά τη συγκέντρωση  φαγοκυττάρων (κυττάρων άμυνας του οργανισμού) γύρω από τα κομμάτια. Τα θραύσματα της χρωστικής που σχηματίζονται «τρώγονται» από τα φαγοκύτταρα και  απομακρύνονται μέσω φυσικών οδών του οργανισμού σε διάστημα εβδομάδων. Δηλαδή στην ουσία η θεραπεία κινητοποιεί μια φυσική διαδικασία απομάκρυνσης του ξένου σώματος από το δέρμα μας, δίνοντας το ερέθισμα βεβαίως για να γίνει με πολλαπλάσια ταχύτητα.

Μετά τη συνεδρία το δέρμα έχει έναν ήπιο ερεθισμό και δίνονται οδηγίες περιποίησης για λίγες μέρες. Τις αμέσως επόμενες εβδομάδες το tattoo αρχίζει να «εξαφανίζεται» αργά και σταθερά καθώς η χρωστική απομακρύνεται.

-Ποιά χρώματα σβήνονται στην αφαιρεση τατουαζ με laser;

Το χρώμα του tattoo είναι σημαντικό για τη θεραπεία. Μαύρα, μπλε, πράσινο και κόκκινο είναι τα χρώματα που αντιμετωπίζονται επιτυχώς. Το κίτρινο και το άσπρο δεν αφαιρούνται αλλά συνήθως δεν απασχολούν μετά την αφαίρεση των άλλων χρωμάτων. Υπάρχει μάλιστα η πιθανότητα τα ανοιχτά χρώματα (άσπρο, κίτρινο, ροζ) να σκουρύνουν μετά το χτύπημα τους λόγω οξείδωσης των σφαιριδίων της χρωστικής.

-Πόσες συνεδρίες χρειάζονται για αφαιρεση τατουαζ;

Ο αριθμός των συνεδριών που απαιτούνται για την αφαίρεση τατουάζ ποικίλει και εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως το χρώμα, η ποιότητα της χρωστικής, η ποιότητα του δέρματος, η εμπειρία του tattoo artist  και η ηλικία του σχεδίου. Για παράδειγμα τα πιο παλιά τατουάζ απαιτούν περισσότερες συνεδρίες γιατί η χρωστική προχωράει βαθύτερα στο δέρμα με το πέρασμα του καιρού. Σημασία επίσης έχει και η περιοχή που θεραπεύουμε. Τα tattoo στον κορμό απομακρύνονται πιο εύκολα από αυτά στα άκρα.

Τα μεσοδιαστήματα ανάμεσα στις θεραπείες καθορίζονται από τον γιατρό. Συνήθως η συνεδρία δεν επαναλαμβάνεται νωρίτερα από τις 8 εβδομάδες.

Ο βιβλιογραφικός κανόνας είναι ότι για ένα σχέδιο μαύρου χρώματος απαιτούνται κατά μέσο όρο 8-10 συνεδρίες. Ωστόσο στο ιατρείο μας έχουμε επιτύχει άριστα αποτελέσματα με μικρότερο αριθμό συνεδριών.

Συνεπώς όποιος επιθυμεί να αφαιρέσει ένα τατουάζ πρέπει να γνωρίζει πως πρόκειται για μια μακρά διαδικασία. Μαγικές λύσεις δεν υπάρχουν!

-Υπάρχουν παρενέργειες ή κίνδυνοι από την αφαίρεση τατουαζ;

Η μέθοδος αφαίρεσης tattoo με laser είναι ασφαλής μέθοδος με αισθητικά αποτελέσματα που κυμαίνονται από μια ελαφρά υποχρωμία στην περιοχή του τατουάζ (που συνήθως αποκαθίσταται προοδευτικά μετά από λίγο καιρό) ως και απόλυτα φυσιολογικό δέρμα. Η μέθοδος σαφώς υπερτερεί έναντι άλλων μεθόδων (όπως χειρουργική αφαίρεση ή δερμοαπόξεση) που έχουν των κίνδυνο άσχημων ουλών και χηλοειδών. Σχετικά με την ασφάλεια τόσο των χρωστικών του τατουάζ όσο και της διαδικασίας αφαίρεσης διαβάστε περισσότερα εδώ.

-Πόσο σύντομα μπορώ να αφαιρέσω ένα καινούριο tattoo;

Αυτό το ερώτημα απασχολεί πολύ άτομα που αποκτούν τατουάζ με παρορμητικό τρόπο και στη συνέχεια αποφασίζουν ότι δεν το θέλουν στο σώμα τους. Στην συμβουλευτική επίσκεψη πάντοτε συνιστώ να μεσολαβήσει ένα διάστημα 2-3 μηνών από το χτύπημα του σχεδίου. Η απόφαση για την αφαίρεση πρέπει να είναι οριστική.

-Τι να διαλέξω; Nano ή Pico laser;

Υπάρχουν δύο τύποι Q-switched laser ανάλογα με τη διάρκεια παλμού, τα nano και τα pico laser. Στα μεν πρώτα η διάρκεια παλμού είναι της τάξης των nanosecond (10^-9 sec) και στα δευτερα είναι ακόμη μικρότερη της τάξης των picosecond (10^–12 sec). Τα pico laser είναι νεότερης γενιάς. Στην ουσία η διαφορά τους είναι στο ότι τα pico σπάνε τη χρωστική σε μικρότερα κομμάτια. Παρά τον αρχικό ενθουσιασμό για την εμφάνιση τους, τελικά δεν φαίνονται ότι είναι πιο αποτελεσματικά από τα προηγούμενης γενιάς nano laser. Η εμπειρία δείχνει ότι οι δύο τύποι έχουν παρόμοια αποτελεσματικότητα στο χρόνο αφαίρεσης και την ποιότητα του αποτελέσματος. Αυτό μάλλον οφείλεται στο ότι ουσιαστικά και οι δύο τύποι laser προκαλούν την ίδια ακριβώς ενεργοποίηση του κυτταρικού μηχανισμού άμυνας για την απομάκρυνση των κομματιών της χρωστικής.

Καζάκος Χάρης, Δερματολόγος-Αφροδισιολόγος

Το άρθρο Αφαιρεση τατουαζ με laser εμφανίστηκε πρώτα στο Δερματολoγικό Ιατρείο Άστρους.